Đại tá Lê Thanh Đạo – phi công “ách” MiG-21 bắn rơi 6 máy bay Mỹ

Sinh ra và trưởng thành trong những năm tháng đất nước còn chìm trong khói lửa chiến tranh, Đại tá Lê Thanh Đạo là một trong những gương mặt tiêu biểu của Không quân nhân dân Việt Nam. Ông không chỉ được biết đến với tư cách một phi công tiêm kích xuất sắc, đạt cấp “ách” trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, mà còn là một cán bộ lãnh đạo, hoạt động bền bỉ trên nhiều lĩnh vực sau khi rời buồng lái.

Từ chàng trai Hà Nội đến huyền thoại “ACE” bầu trời

Lịch sử quân sự thế giới từng mặc định: Để đào tạo một phi công chiến đấu làm chủ bầu trời, cần ít nhất 5 năm khổ luyện. Nhưng thế hệ vàng của Không quân Việt Nam, trong đó có Lê Thanh Đạo, đã viết lại quy luật ấy bằng máu và lửa.

Chỉ mất 3 năm - một con số "không tưởng" để vừa học tiếng, vừa học bay và làm chủ kỹ thuật lái tại Liên Xô, chàng trai trẻ quê Thụy Phương (Từ Liêm, Hà Nội) đã bước thẳng vào cuộc chiến vệ quốc vĩ đại với vẻn vẹn 200 giờ bay tích lũy. Nhưng chính sự "đốt cháy giai đoạn" đầy phi thường ấy đã tôi luyện nên một trong 16 phi công "Ace" xuất sắc nhất lịch sử chiến tranh Việt Nam.

Phi công tiêm kích MiG-21 và những dấu mốc chiến công

Tháng 4-1968, Lê Thanh Đạo trở về nước, biên chế về lực lượng không quân tiêm kích. Ông phục vụ chủ yếu tại Trung đoàn Tiêm kích 927, lái máy bay MiG-21, trực tiếp tham gia các trận không chiến ác liệt với Không quân Mỹ.

Trong hơn 60 lần xuất kích, 13 lần trực tiếp gặp địch, ông đã bắn rơi 6 máy bay Mỹ, tất cả đều là tiêm kích F-4, trong đó có 5 chiếc bị bắn rơi tại chỗ bằng tên lửa không đối không. Ông đồng thời yểm hộ, tạo điều kiện cho đồng đội bắn rơi thêm nhiều máy bay khác, góp phần bảo vệ vững chắc bầu trời miền Bắc.

Các phi công của Phi đội 9, Trung đoàn 927, năm 1972 (đồng chí Lê Thanh Đạo thứ hai, từ phải sang).

Chiến công đầu tiên – trận đánh ngày 18-12-1971

Ngày 18-12-1971 đánh dấu trận không chiến đầu tiên của phi công Lê Thanh Đạo. Từ căn cứ Nội Bài, biên đội MiG-21 do ông dẫn đầu cất cánh đánh chặn máy bay trinh sát Mỹ. Trong tình huống đối đầu căng thẳng, ông điều khiển MiG-21 tiếp cận mục tiêu ở cự ly gần và phóng tên lửa tiêu diệt chiếc F-4D do phi công Johnson điều khiển.

Chiếc máy bay địch bùng cháy trên bầu trời, phi công Mỹ nhảy dù và bị lực lượng dân quân địa phương bắt sống. Trận đánh đầu tiên đã mang lại chiến thắng trọn vẹn, song ngay trong ngày hôm đó, ông cũng nhận tin một đồng đội hy sinh, để lại trong lòng người lính bay nhiều day dứt về sự khốc liệt của chiến tranh.

Trận đánh ngày 10-5-1972 – đỉnh cao không chiến

Ngày 10-5-1972 được ghi nhận là một trong những ngày không chiến ác liệt nhất trên bầu trời miền Bắc. Trong trận đánh này, biên đội MiG-21 gồm Lê Thanh Đạo (số 1) và Vũ Văn Hợp (số 2) đã lập công xuất sắc khi lần lượt bắn rơi tại chỗ hai chiếc F-4 chỉ cách nhau vài giây.

Với chiến thuật táo bạo, phối hợp nhịp nhàng và khả năng xử lý tình huống chính xác, biên đội đã bẻ gãy mũi tiến công của không quân Mỹ vào khu vực cầu Lai Vu, cầu Phú Lương, góp phần bảo vệ các mục tiêu trọng yếu. Trong vòng chưa đầy 20 phút kể từ khi cất cánh, nhiệm vụ đã hoàn thành và biên đội hạ cánh an toàn.

Phi công Lê Thanh Đạo (bên trái) và Vũ Văn Hợp giảng bình sau trận đánh ngày 10-5-1972. Ảnh tư liệu

Từ chiến trận trên không đến những trọng trách thời bình

Với những chiến công xuất sắc, năm 1973, Lê Thanh Đạo được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Ông mang quân hàm Đại tá và là một trong 16 phi công đạt cấp “ách” của Không quân nhân dân Việt Nam trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ.

Sau khi rời quân ngũ, ông tiếp tục tham gia công tác chính trị – xã hội, giữ nhiều vị trí quan trọng như Bí thư Trung ương Đoàn, Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Ủy viên Hội đồng Nhà nước, Phó Viện trưởng rồi Viện trưởng Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao, Phó Trưởng ban Dân vận Trung ương. Ở mỗi cương vị, ông đều để lại dấu ấn của một cán bộ tận tụy, bản lĩnh và trách nhiệm.

Người Anh hùng hai vai: Kiên cường trước kẻ thù, ân cần bên hậu phương

Trước khi trở thành phi công tiêm kích, Lê Thanh Đạo từng là chàng trai 16 tuổi sôi nổi, nhiệt tình với phong trào Đoàn tại quê nhà. Tình cảm đầu đời của ông nảy nở rất tự nhiên với cô bạn học Nguyễn Thị Xuân Dung – từ những buổi lao động hè, khi ông đứng chờ dưới chân dốc, giúp cô gánh cát, sỏi. Một tình bạn trong trẻo của tuổi học trò, kéo dài suốt những năm tháng xa cách.

Nhập ngũ năm 1963, rồi đi học phi công ở Liên Xô, Lê Thanh Đạo bước vào cuộc đời binh nghiệp đầy gian khó. Không lời hẹn ước, nhưng bà Dung vẫn lặng lẽ dõi theo, lặn lội lên đơn vị thăm ông, kiên nhẫn chờ đợi suốt 10 năm. Lời cầu hôn đến giản dị như chính con người họ: “Anh đã dành được mấy tháng lương, để anh mua ít bánh kẹo mình cưới nhau nhé!”

Năm 1971, đám cưới nhà binh nhỏ gọn của chàng trung úy phi công và cô thượng sĩ Quân chủng PK-KQ được tổ chức. Một năm sau, khi máy bay của ông bị bắn rơi, bị thương nặng, bà Xuân Dung lại trở thành chỗ dựa thầm lặng: đạp xe hàng chục cây số, xin nghỉ không lương để chăm sóc chồng suốt gần một năm trời phục hồi.

Suốt cuộc đời binh nghiệp và cả khi ông đảm nhiệm nhiều trọng trách sau chiến tranh, bà vẫn luôn song hành – một hậu phương bền bỉ, lặng lẽ nhưng không thể thay thế. Như chính bà từng nói: “Ngoài tình yêu, chúng tôi còn đến với nhau bằng tình thương và trách nhiệm…”

Vợ chồng Đại tá, Anh hùng LLVTND Lê Thanh Đạo. 

Cuộc đời và sự nghiệp của Đại tá Lê Thanh Đạo là hình ảnh tiêu biểu của thế hệ người lính Việt Nam trong thời chiến – dũng cảm trên chiến trường, kiên định trong lý tưởng và bền bỉ trong cống hiến sau hòa bình. Những ký ức, chiến công và câu chuyện đời thường của ông không chỉ mang giá trị lịch sử, mà còn là nguồn cảm hứng cho các thế hệ hôm nay trong việc trân trọng hòa bình và trách nhiệm với Tổ quốc.

Công ty Cổ phần Sách điện tử Waka trân trọng phát hành cuốn sách “Dậy mà đi” là nhật ký Sống chiến đấu và trưởng thành của Đại tá - Anh hùng LLVTND Lê Thanh Đạo. Cuốn sách “Dậy mà đi” là một thước phim của từ chàng thanh niên trở thành một người anh hùng vĩ đại và tiếp tục cống hiến khi trở thành Viện trưởng viện kiểm sát nhân dân tối cao. Mời độc giả cập nhật và chờ đón cuốn sách “Dậy mà đi” tại Waka.vn. 

Mọi thông tin liên hệ hợp tác và phân phối sách “Dậy mà đi”: 

Công ty Cổ phần Sách điện tử Waka 

Địa chỉ: Tầng 6, 106 Hoàng Quốc Việt, Nghĩa Đô, Hà Nội 

Hotline: 08.777.36289 

(Bài viết có sử dụng tư liệu của Báo Phòng quân - Không quân)